`Niets menselijks is ons vreemd. Soms is het menselijke echter nogal vreemd.`

Het Temmen van de Feeks door Toneelgroep Amsterdam
Gezien: 29 okt. 2008, Chassé Theater Breda

Het temmen van de feeks is een van William Shakespeare´s eerste komedies en stamt uit de tijd rond 1590. Onder een luchtig spel van verwarringen ligt een feilloze analyse van een intense liefdesrelatie. Vier eeuwen later is er aan het verhaal weinig verandert; verschil in opvoering is er daarentegen zeker, zo blijkt.

In 2005 werd Het temmen van de feeks door de Toneelgroep Amsterdam voor het eerst op de planken gebracht. Wegens succes is de voorstelling onlangs in reprise gegaan. Vertelt word het verhaal van twee zussen: Katharina (Halina Reijn), ook wel Kaatje genoemd, die bekend staat als feeks. Ze is behoorlijk eigenzinnig en licht ontvlambaar. Katharina weigert zich te voegen naar andermans wil en zich te onderwerpen aan een man. Dit alles in tegenstelling tot haar voorbeeldige zus, Bianca, die aan iedere vinger een aanbidder lijkt te hebben en hier rijkelijk de vruchten van wil proeven. Zij zal echter niet trouwen, voordat er een geschikte man voor Katharina gevonden is. De mannen uit de omgeving kijken wel uit, maar dan is daar Petruchio (Hans Kesting). Zijn oog valt op de koppige en stugge Katharina, een uitdaging is geboren. Hij moet en zal deze vrouw tot rust manen. Zal hij hierin slagen? Het tij lijkt te keren; de feeks komt zowaar tot rust en stapt uit haar ijskast om haar hart te laten verwarmen. De deugdzame Bianca zakt echter weg in een vorm van hopeloosheid; vrij betekent niet automatisch blij.

In de opvoering door van Hove wordt het stuk omlijst door een boel ´hedendaagse bombarie´. Dit maakt de discussie over het verschil tussen ´mooi en goed´ alsook de vraag of men niet te erg afwijkt van het originele stuk mogelijk. De opvoering kan wat banaal overkomen; er is een groot contrast tussen de oude tekst, welke omarmt word, en de wereld op het toneel. Op de planken staat een weerspiegeling van de Nederlandse samenleving: geile, luidruchtige corpsballen in Oranje-tenue, kratten bier zo ver het oog reikt, Bianca als breezerslet in een glazen kamer ofwel ´gouden kooi´. Blote lijven, menselijke behoeften, seks om de haverklap - als ware het een religie -, braken, zuipen, spugen, knokpartijen, vreetfestijnen en één grote neger tussen alle blanken om het multi-cultifeest af te maken. Deze bombastische enscenering dient als leidraad bij van Hove´s onderzoek naar de oorzaken van desinteresse in de medemens en de angst voor de ander. De kritiek welke Van Hove wil tonen betreft het feit dat de mens zichzelf en anderen in zijn ware aard moet verkennen en respecteren om tot een echt harmonische samenleving te komen.

Rest ons de vraag of dit doel bereikt word. Het stuk zoals opgevoerd door de Toneelgroep Amsterdam vraagt enige inzet van de toeschouwer. Het temmen van de feeks is een verhaal met dubbele lagen en lijnen. Reijn en Kesting ontwikkelen zich tot de meest pure vorm van het mens-zijn. De overige personages blijven op geld en materie beluste karikaturen, als symbool voor de hunkering naar macht, geld en heerschappij. De prachtige dialogen van Shakespeare dragen in deze opvoering een bonte jas van brallerigheid en absurdisme. Wie in staat is het stuk te strippen en door deze opsmuk heen te kijken, vindt de ware intentie van de tekst. Moet men dit willen, zoveel moeite nemen om door een dikke poederlaag te kijken? Zeer zeker. Wellicht is niet iedere toeschouwer hiertoe in staat en blijft menigeen hangen in het ´bier en tieten´ stadium; wie verder kan kijken zal echter blij verrast worden. Iedere toeschouwer ziet wat deze wil zien, een conclusie is (soms te) snel getrokken. Wie zich openstelt voor contrasten en het spel dat met de waarneming gespeeld wordt - het verschil tussen fijn en pijn, tussen heden en verleden - zal tevreden huiswaarts keren. Zal zich meer mens voelen, ontdaan van zijn gene. Hoe je de voorstelling ook ervaart, het aloude stuk blijft aansprekend en actueel. Misschien niet eens zozeer door de actualisering middels hedendaagse uitspraken, liederen of aankleding, maar des te meer door de kracht en boodschap van Shakespeare´s werk.